Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 2013


ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΑΪΔΙΝΙΟ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΓΥΡΩ ΠΕΡΙΟΧΗ

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΤΟΥ Ηλία Γάγαλη (δασκάλου) στην εφημερίδα «Ελιμεία» του Πολιτιστικού Συλλόγου Αγίου Γεωργίου Γρεβενών

Από καιρό είχε χαραχτεί στο μυαλό μου η ιδέα να επισκεφθώ τη συγκεκριμένη περιοχή. Από το 2006 επικοινωνούσα με φίλους από την άλλη πλευρά του Αιγαίου οι οποίοι κατάγονται από την περιοχή Γρεβενών και είναι απόγονοι προσφύγων ανταλλαγμένων σύμφωνα με τη συνθήκη της Λοζάνης που υπογράφηκε μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας το 1923 με την οποία πληθυσμοί των δυο χωρών ανταλλάσσονταν βάση θρησκεύματος. 
Έτσι οι Γρεβενιώτες Βαλαάδες βρέθηκαν...
από τα Γρεβενά με 6-8 μήνες χειμώνα και υψόμετρο κατά μέσο όρο 600–1000 μέτρα στο Mursalli και το Κaraκollar της περιφέρειας Αϊδινίου στη Μικρά Ασία και σε υψόμετρο μικρότερο των 100 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας και θερμοκρασίες πολύ υψηλές.
Η επίσκεψη αυτή πραγματοποιήθηκε από 21 Ιουνίου 2012 έως και 26 Ιουνίου 2012.Ξεκίνησα οδικώς από την Κοζάνη και σε 17 ώρες (με 3 ώρες στάσεις) έφτασα το απόγευμα της 21 Ιουνίου στο Μursalli Aydin.O δρόμος μακρύς, ατέλειωτος .Στη διαδρομή μετά την Εγνατία οδό στο τουρκικό έδαφος με περίμενε ένα όχι τόσο καλό οδόστρωμα μέχρι την περιοχή της Σμύρνης (Ismir).Από εκεί ο δρόμος είναι πολύ καλός έως και την περιοχή Αϊδινίου (Aydin).
Με υποδέχθηκαν θερμά καλωσορίζοντάς με γρεβενιώτικη διάλεκτο του 1923 και στη συνέχεια ο Δήμαρχος ,ο οποίος κατάγεται από το Goblar=Μυρσίνα με υποδέχθηκε στο Δημαρχείο της κωμόπολης παρουσία φίλων. Στη διάρκεια της επίσκεψης διαπίστωσα ότι αυτοί οι ξεχασμένοι Γρεβενιώτες δεν ξεχνούν την καταγωγή τους,δείχνουν εξαιρετικό ενδιαφέρον να μάθουν για τα Γρεβενά ,έχουν μέσα τους τη φλόγα να επισκεφθούν την περιοχή μας στο μέλλον όσοι ακόμη δεν την έχουν ήδη επισκεφθεί.
Οι 6.000 περίπου Βαλαάδες που ανταλλάχτηκαν παρά τη θέλησή τους το 1923 –1925 έχουν ξεπεράσει τις 50.000 σήμερα και ζουν σε διάφορες περιοχές στην Τουρκία. Ένας μεγάλος όγκος πληθυσμού αυτών μεταφέρθηκε στην περιοχή Αϊδινίου που είναι μια περιοχή παραλιακή απέναντι από τη Σάμο και έχει βάθος περίπου 200 χιλιομέτρων προς το εσωτερικό της Μ. Ασίας.


MURSALLI AYDIN: ENA ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΧΩΡΙΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΪΔΙΝΙΟΥ Μ. ΑΣΙΑΣ

Είναι μια κωμόπολη 2.500 κατοίκων που δημιουργήθηκε όπως οι ίδιοι αναφέρουν στο site τους (www.mursalli.com) από πρόσφυγες της περιοχής Γρεβενών το 1924.Κατάγονται από τα χωριά Dovrunista (Κληματάκι),Gublar (Μυρσίνα),Κriftce (Κιβωτός),Megalo Sirini,Dovratovo (Βατόλακκος),Torista (Ποντινή),Triveni (Σύδενδρο),Dovrani (Έλατος),Pigaditsa (Πηγαδίτσα),Sumbinon (Κοκκινιά) ,Venca (Κέντρο) και Curhli (Άγιος Γεώργιος).
Οι γεροντότεροι (μερικοί από τους οποίους ούτε καν παρακολούθησαν τουρκικό σχολείο) καταλαβαίνουν και μιλούν τα γρεβενιώτικα που έμαθαν από τους γονείς τους, τους πρόσφυγες της πρώτης γενιάς. Η μέση ηλικία των κατοίκων (40––60) ετών καταλαβαίνουν αλλά μιλούν οι περισσότεροι σπαστά ελληνικά. Οι νεότεροι καταλαβαίνουν αλλά δυσκολεύονται να μιλήσουν ελληνικά.
Το καλύτερο φαγητό των γυναικών στο Mursalli είναι η πίτα (τυρόπιττα,σπανακόπιττα,τσουκνιδόπιττα,πίττα με αντράκλες=γλιστρίδες,κολοκυθόπιτα κ.ά).Φτιάχνουν ακόμη λαγγίτες και γλυκά του κουταλιού.
Στο Muralli όταν πρωτοεγκαταστάθηκαν οι Τούρκοι τους αποκαλούσαν Γκιαούρηδες δηλαδή άπιστους, δεν τους έδιναν κορίτσια και αγόρια για παντρειά και αυτοί έπρατταν το ίδιο. Έτσι εξελίχθηκαν σε μια συμπαγή κλειστή κοινωνία που παντρεύονταν μεταξύ τους τις πρώτες δεκαετίες και συνέχιζαν να μιλούν τη γλώσσα των πατέρων και παππούδων τους τα ελληνικά, τα οποία μόνο γνώριζαν όταν πρωτοήρθαν από τα Γρεβενά στο Mursalli.
Στις χαρές (γάμοι,σουνέτια,κ.ά) γλεντούν όλοι μαζί στο ψηλότερο σημείο της κωμόπολης ,που είναι ένας λόφος που δεσπόζει πάνω απ’ αυτή.
Τα μουσικά όργανα με τα οποία γλεντούν είναι τι κλαρίνο, το νταούλι και το ντέφι. Είναι το μοναδικό χωριό στην περιοχή που γλεντούν οι κάτοικοί του με κλαρίνο.
Στο κέντρο της κωμόπολης υπάρχουν 6 καφενεία στα οποία μπορεί να απολαύσεις τσάι και αριάνι (ξινόγαλο).Επίσης υπάρχουν παντοπωλεία και δυο κουρεία στο κέντρο της κωμόπολης.
Οι κάτοικοι όταν πρωτοεγκαταστάθηκαν το 1924 πήραν κλήρο μόνο 6-7 στρέμματα τα οποία σήμερα καλλιεργούν κύρια με συκιές και ελαιόδενδρα από τα οποία παράγουν εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα.Τα σύκα συσκευάζονται σε κοντινό εργοστάσιο και εξάγεται η μεγαλύτερή τους ποσότητα.
Αυτό που δυσκολεύει πολύ τους φιλόξενους και εργατικούς κατοίκους είναι η αφόρητη ζέστη που επικρατεί και η παρατεταμένη για μήνες ανομβρία στη γύρω περιοχή. Είδα στο δρόμο να λιώνει στην κυριολεξία η πίσσα και να ρίχνουν χαλίκι για να γίνεται η κυκλοφορία; των οχημάτων ομαλά.
Δίπλα στα κεντρικά καφενεία στο κέντρο της κωμόπολης δεσπόζει ο πέτρινος ναός του Αγίου Ταξιάρχη, που προς τιμή τους οι κάτοικοι δεν χάλασαν αλλά τον σεβάστηκαν. Οι πρόσφυγες κάτοικοι του σημερινού Ταξιάρχη Ευβοίας πριν φύγουν πήραν μαζί τους την εικόνα του Αγίου φορτώνοντάς την στο καράβι πριν εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες και ξεκινήσουν τη νέα τους ζωή στη Βόρεια Εύβοια. Το κτίσμα του ναού χρίζει συντήρησης και γι αυτό κάθε προσφορά από τους Ταξιαρχιώτες της Εύβοιας θα ήταν ευπρόσδεκτη από τη μεριά των κατοίκων στο Mursalli για την επισκευή και συντήρηση του ναού.
Στο Mursalli υπάρχουν και δυο οικίες που φτιάχτηκαν το 1908 ,πριν φύγουν οι παλιοί Έλληνες κάτοικοι του χωριού.

KARAKOLLAR CINE AYDIN: ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΩΝ ΤΣΟΥΡΧΙΩΤΩΝ ΣΤΟ ΑΪΔΙΝΙ Μ.ΑΣΙΑΣ

Σε απόσταση 60 περίπου χιλιομέτρων από το Aϊδίνιο βρίσκεται το χωριό Karakollar της περιοχή Cine.Έχει πληθυσμό 2.000 κατοίκων. Στο χωριό αυτό διαμένουν από το 1924 οι Τσουρχιώτες Βαλαάδες που ανταλλάχθηκαν με τη συνθήκη της Λωζάννης. Στην είδηση ότι ένας Τσουρχιώτης από τα Γρεβενά καταφθάνει στο χωριό αν και ήταν 3:00 μ.μ.,15 κάτοικοι ήρθαν στο καφενείο της κωμόπολης για να με συναπαντήσουν. Οι ερωτήσεις έπεφταν βροχή αλλά αυτό που περίσσευε ήταν η συγκίνηση για το πατρογονικό τους τόπο. Είδα μάτια να δακρύζουν από τη νοσταλγία και συγκίνηση ενός τόπου που οι ίδιοι δε γνώρισαν αλλά άκουγαν από τους παππούδες και τους πατέρες τους. Εξέφρασαν την επιθυμία να τον επισκεφτούν και να δουν από κοντά ότι απόμεινε από την πολύχρονη παρουσία των παππούδων τους στο Τσούρχλι μας και στα Γρεβενά. Τα ενημερωτικά φυλλάδια που είχα μαζί μου έγιναν ανάρπαστα στο λεπτό και δεν είχα άλλα να τους δώσω. Ανταλλάξαμε διευθύνσεις και τηλέφωνα ,βγάλαμε φωτογραφίες μαζί και στη συνέχεια ανέλαβε ο πρώην Μουχτάρης της κωμόπολης Sedat Koyuncu ,να πας πάει για να μας δείξει την αρχαία πόλη Alabanta που βρίσκεται εκεί κοντά.
Στη συνέχεια φάγαμε ψάρια σε παραποτάμιο μαγαζί της περιοχής και απολαύσαμε σαλάτες που προσφέρουν στην περιοχή.

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟ ΓΙΟ ΤΟΥ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΧΟΤΖΑ ΤΟΥ ΤΣΟΥΡΧΛΙΟΥ

Πριν φύγω δεν μπορούσα παρά να επισκεφθώ τον γιό του τελευταίου Χότζα του Τσουρχλίου Halil Vural στο εξοχικό του στην περιοχή Notestic στο Kusadasi.Ο 85 ετών Halil με υποδέχθηκε θερμά και με άψογα ελληνικά συνομιλήσαμε για περίπου μισή ώρα.Μου ανέφερε ότι τον παππού του τον έλεγαν Nurettin Nurkey και είχε άλλα 4 αδέρφια:τον Ismail,τον Hakki,τον Kemal και τον Νurettin που είχε το όνομα του πατέρα του.
Ο Halil ήταν δάσκαλος για 15 χρόνια και άλλα 17 επιθεωρητής σχολείων .Τώρα συνταξιούχος πλέον διαμένει μόνιμα στη Σμύρνη και το καλοκαίρι επισκέπτεται το Kusadasi και το χωριό του το Karakollar Cine Aydin.
Παρά την ηλικία του εμφανώς συγκινημένος με συνόδευσε στην πόλη και μου υπέδειξε το δρόμο της επιστροφής.
Στις 26 Ιουνίου 2012 πήρα το δρόμο της επιστροφής γεμάτος νέες εικόνες και γνωριμίες ,εμπειρίες πρωτόγνωρες στις αποσκευές μου φορτωμένος, δικαιώνοντας στο έπακρο τη σφοδρή επιθυμία για τη πραγματοποίηση αυτού του ταξιδιού.
Κλείνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω μέσα από την καρδιά μου όλους όσους με φιλοξένησαν και ιδιαίτερα το φίλο μου Cihan Akcanal και την οικογένειά του καθώς και τον αδερφό του Ozgen , τον Ozdemir Altinkaya o οποίος αρχικά με προσκάλεσε και τους γονείς του, το φίλο Erdogan από το Triveni που με συνόδευσε στο Karakollar και την Alabandra ,τον δραστήριο δήμαρχο του Mursalli καθώς και όλους τους φιλόξενους κατοίκους με τους οποίους ήρθα σε επαφή στο Mursalli και το Karakollar.

Παρασκευή, 15 Φεβρουαρίου 2013

           

Μια έκθεση για την ελληνοτουρκική φιλία


Ο Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας  του Δήμου Αθηναίων και το Γενικό Προξενείο της Τουρκίας Αθηνών - Πειραιώς διοργανώνουν, σε συνεργασία με τις γκαλερί Artis causa της Θεσσαλονίκης και Τεχνοχώρος Art Gallery της Αθήνας, την έκθεση "Dostluk - Φιλία", από 15 έως 26 Φεβρουαρίου 2013 στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων
Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Mustafa Özel, Füruzan Şimşek,  Ayşecan Kurtay,  Arda Yalkın,   Hande Şekerciler,  Didem Ünlü,  Beyza Boynudelik, Μιχάλης Αρφαράς,  Στάθης Βατανίδης ,  Άρις Γεωργίου, Μανόλης Γιανναδάκης, Βασίλης Καρακατσάνης, Γιάννης Κουτρούλης, Αλεξάνδρα Μαράτη, Σταύρος Παναγιωτάκης, Γιώργος Τσακίρης, Δήμητρα Χανιώτη. 
Πρόκειται για μια έκθεση γεμάτη συναισθήματα αλληλεγγύης και φιλίας, η οποία, με επίκεντρο την εικαστική τέχνη, απλώνει γέφυρες στους δύο λαούς. 
Επτά Τούρκοι και δέκα Έλληνες καλλιτέχνες ενώνουν τις δυνάμεις τους και παρουσιάζουν τη δουλειά τους σε μία έκθεση φιλίας και αλληλογνωριμίας των δύο λαών. 

Νέοι καλλιτέχνες που ζουν κι εργάζονται στην Κωνσταντινούπολη, με διαφορετικά εκφραστικά μέσα ο καθένας, αντλούν την έμπνευσή τους από τη νοσταλγική ατμόσφαιρα της Πόλης. Ένας πηγαίος συνδυασμός μιας σύγχρονης γραφής με την παράδοση της Ανατολής, βαριά σε μύθουςιστορία,συναισθήματα και τεχνοτροπίες. Η σύγχρονη τέχνη ανθεί στην Τουρκία, κατά έναν περίεργο όμως τρόπο, αφομοιώνεται μέσα στο κλίμα της χώρας και αποκτά έναν ιδιαίτερο, προσωπικό, έως και αναγνωρίσιμο χαρακτήρα. 

Παράλληλα δέκα γνωστοί  Έλληνες καλλιτέχνες πλαισιώνουν και στηρίζουν την έκθεση αυτή και με τη δική του καλλιτεχνική γραφή ο καθένας απαντά και υποδέχεται τους φιλοξενούμενους φίλους μας. 

Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο Muhsin Bilge

        

Πέμπτη, 14 Φεβρουαρίου 2013


Αδερφέ πού πας;

«Αδερφέ πού πας; Kardes Nereye?»  ρωτάει στο ντοκιμαντέρ του ο Ομέρ Ασάν, παραγωγός και σκηνοθέτης. Ο Ομέρ, Πόντιος από την Τουρκία, παρακολουθεί, σε συνεργασία με τον ιστορικό ερευνητή, Ιμπραχήμ Ντίζμαν, τους Έλληνες και τους Τούρκους που αναγκάστηκαν το 1923 να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και να ανταλλάξουν μεταξύ τους πατρίδες, γλώσσα και κουλτούρα, χωρίς κανείς ποτέ να τους ρωτήσει.

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν στις 15 Σεπτεμβρίου 2011 με συνεντεύξεις προσφύγων από την Ελλάδα που εγκαταστάθηκαν στην Ορντού (Κοτύωρα του Πόντου) και συνεχίστηκαν στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης, της Κατερίνης, της Δράμας με συνεντεύξεις Ορντουλήδων Ποντίων.
Το ντοκιμαντέρ παρακολουθεί τις απλές ανθρώπινες ιστορίες, χωρίς να ψάξει τους λόγους της πολιτικής που οδήγησαν σε απόγνωση εκατομμύρια ανθρώπους, ελληνόφωνους Τούρκους και τουρκόφωνους Έλληνες. Ανθρώπους που έφυγαν κυνηγημένοι από τη μόνη πατρίδα που γνώρισαν για να βρεθούν ανεπιθύμητοι σε μια άλλη πατρίδα, που δε θέλησαν.
Στο ντοκιμαντέρ μιλάει για την ανταλλαγή των πληθυσμών και ο Βλάσσης Αγτζίδης, γνωστός μας στην Κηφισιά, ως υπεύθυνος των διαλέξεων στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο, αλλά και πολλοί άλλοι επιστήμονες.
Οι ιστορίες όμως που έφερναν δάκρυα στα μάτια, όσες φορές και αν το έβλεπες, ήταν οι μικρές προσωπικές ιστορίες, Ελλήνων και Τούρκων. Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η διήγηση του δάσκαλου Διαμαντή Λαζαρίδη, ο οποίος έχει διατελέσει και επιθεωρητής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης  και  ανέφερε ότι σε επίσκεψή του στην Τουρκία πήγε στο χωριό όπου ζούσαν κάποτε οι δικοί του. Εκεί με τα λίγα δικά του τουρκικά και με τα καλά ελληνικά που γνώριζαν κάποιοι Τούρκοι έπιασε κουβέντα για να συνειδητοποιήσει μετά από λίγο ότι ο ένας συνομιλητής του είχε ζήσει ως μικρό παιδάκι για λίγους μήνες, μαζί με τον πατέρα του ίδιου, όταν η τουρκική οικογένεια δεν είχε φύγει ακόμα από την Ελλάδα, στην Ελλάδα όμως είχαν ήδη έρθει ελληνικές οικογένειες από την Τουρκία. Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν και η ιστορία ενός Τούρκου, ο οποίος βρέθηκε στο πατρικό του σπίτι στην Ελλάδα και με συγκίνηση έδειχνε το ρόπτρο της πόρτας, το οποίο κάποτε είχαν πιάσει τα μέλη της οικογένειάς του...





ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΗ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΝΕΩΝ

"ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ" ΕΛΛΑΔΑΣ - ΤΟΥΡΚΙΑΣ


«Είµαστε γείτονες και θα πρέπει να είµαστε φίλοι» λένε νέοι µουσικοί από την Τουρκία και την Ελλάδα, οι οποίοι ενώνουν το ταλέντο τους σε συναυλίες κλασικής µουσικής κάθε καλοκαίρι από το 2008. Είναι τα µέλη της Ελληνοτουρκικής Ορχήστρας Νέων, που έδωσαν συναυλίες στο Ναύπλιο, στην Καβάλα, στη Σμύρνη, στη Θεσσαλονίκη, στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης και αλλού. Η ορχήστρα το χειµώνα χωρίζεται στα δύο: σε ελληνική και σε τουρκική. Στη σύµπραξή αυτή µάλιστα η χρηµατική αµοιβή απουσιάζει, καθώς µοναδικό κίνητρο των συµµετεχόντων – ηλικίας 14-27 ετών – είναι η εµπειρία...



   

Σάββατο, 2 Φεβρουαρίου 2013


«ΑΓΑΘΑΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΩΝ και ΤΟΥΡΚΩΝ»

Στις πόλεις της Ανατολής εκτός από τα εμπορικά υπήρχανε και τα ιδιωτικά και κοινωνικά συμφέροντα, οι οικογενειακές και φιλικές σχέσεις που αναπτύσσονταν ανάμεσα στους δύο λαούς,  Τούρκους και Έλληνες.
Γνωστό ότι η εμπιστοσύνη μέσα σε λαούς και σε άτομα είναι ο στύλος που στηρίζει το οικοδόμημα μιας συμβίωσης. Η εμπιστοσύνη παραμερίζει και τους ιδιαίτερους ηθικούς και θρησκευτικούς ακόμα νόμους, όσο κι αν επιβάλλονται.
Στις φιλανθρωπικές ( θεατρικές, μουσικές και χορευτικές ) παραστάσεις των Ελλήνων της Σμύρνης δεν παραλείπονταν να σταλούν προσκλήσεις στις τουρκικές αρχές και ιδρύματα καθώς και προσωπικά σε διακεκριμένους Τούρκους. Οι Τούρκοι προσήρχονταν στις παραπάνω εορτές με κάθε επισημότητα και έκαναν πολλές φορές και φιλόφρονες προσφωνήσεις. Άξιο εδώ να σημειωθεί ότι εκείνες οι παραστάσεις δεν αποκλείονταν να ήσαν κάποτε και φύσεως πατριωτικής με θέμα την Άλωση και την Επανάσταση του Εικοσιένα. Αυτό μου φέρνει στη μνήμη μου χαρακτηριστικό ένα επεισόδιο της εποχής πριν από τον πόλεμο.
Γιορτάζανε οι Τούρκοι κάποιο μπαϊράμι τους και το βράδυ επρόκειτο να είχανε ντοναλμά (πανηγύρι ). Για να στολίσουνε το καρακόλι τους ( αστυνομικός σταθμός ) στη συνοικία του Αϊνικόλα είχανε καταφύγει στις γειτονικές οικογένειες που ήσαν όλες χριστιανικές και ζήτησαν να τους δανείσουν εικόνες από τα σπίτια τους, ό,τι είχε η κάθε μία. Όλες ευρέθησαν πρόθυμες με αποτέλεσμα να σκεπαστούν οι τοίχοι της αίθουσας με Ανδρούτσους και  Διάκους, με Φερραίους και Μπουμπουλίνες, στεφανωμένους με μύρτα. Η περίπτωση μαρτυρά βέβαια κάποιαν άγνοια από μέρους των Τούρκων αλλά και κάποια ελευθερία από μέρους των Χριστιανών που επισφραγίζει τούτο το θέμα. Εν καιρώ ειρήνης οι Τούρκοι ήσαν ανεκτικότατοι.
Όταν προσήρχονταν οι θρησκευτικοί αρχηγοί των Τούρκων και άλλοι επίσημοι σε εορτές χριστιανικές έδειχναν άκραν ευλάβεια στα διάφορα έθιμά μας. Το ίδιο έκαναν σε ίδια περίπτωση και οι αρχηγοί των Ελλήνων , θρησκευτικοί και κοινοτικοί. Οι χριστιανοί ιεράρχες απολαμβάνανε τιμές μεγάλες απ` τις αρχές στις εορτές τις τούρκικες. Η στρατιωτική μπάντα επαιάνιζε το σχετικό εμβατήριο και ο στρατός παρουσίαζε όπλα.
Έτσι, εκείνο το γενικό των δύο λαών τυπικό πλησίασμα, φυσικό ήταν να επιδράσει και στη ζωή τους. Και από τη ζωή να μεταγγιστεί και στη λαϊκή ψυχή κατευθείαν
Υπήρχε συνήθεια, μυστηριακή πια αυτή , που θα άξιζε να την αποδώσουμε σε πολιτισμό και ανωτερότητα, έστω κι αν ήταν βάρβαρη, έστω κι αν δεν την επέτρεπε η εκκλησία μας. Η μυστηριακή αυτή συνήθεια, που είχε την καταγωγή της πιο πέρα κι από την αρχαιότητα, απ` τους λαούς τους πρωτόγονους ήτανε η αδελφοποίηση. Πολύ τιμητική η συνήθεια για τους Τούρκους. 
Κατά το μυστήριο της αδελφοποίησης ο ένας διοχέτευε στον άλλον το αίμα του είτε εφάπτοντας άμεσα τα θεληματικά τραύματά τους είτε απομυζώντας ο ένας το αίμα του άλλου ακόμα νωπό. Πολλές φορές ανακάτωναν τα δύο αίματα σε νερό ή και νερό με κρασί ανάμικτο και έπιναν με τη σειρά τους τρεις φορές ο καθένας από το ίδιο δοχείο. Τα τραύματα εχαράζονταν στα χέρια τα καρδιακά δηλαδή στα αριστερά χέρια. Δίνανε όρκο βαρύτατο μπρος στο Θεό και τη φύση. Ο όρκος δεν ήταν τυπικός, αλλά παράλλαζε σύμφωνα με τις  συνθήκες των δύο φίλων και της ζωής τους. Υπόσχονταν να μην πατήσουν για κανέναν λόγο τον όρκο τους είτε με προδοσία είτε με χωρισμό στη ζωή ως το θάνατο. Να συμπορεύονται στην ευτυχία τους να συμπορεύονται και στον κίνδυνο. Η παράβαση του όρκου ήταν και απώλεια της τιμής τους. 
Το μυστήριο της αδελφοποίησης οι Τούρκοι το σέβονταν. Σύμφωνα με την εσωτερική επιταγή της συνείδησης δεν μπορούσε να διαλυθεί για έναν λόγον οποιονδήποτε. Ποτέ δε σήκωναν όπλο επάνω στον «αδελφοποιητό» ούτε ακόμα και στον πόλεμο. Τον θεωρούσανε αδελφό ομόαιμο και ομογάλακτο. Σαν γεννημένο από την ίδια μάνα. Τον προστάτευαν και στους ομόθρησκούς του απέναντι. Βάζανε το κορμί τους ασπίδα και φρούριο. Κι ακόμη φύλαγαν εκδίκηση για όποιον τυχόν τολμούσε να τον κακοποιήσει καμιά φορά. Ολάκερες οι οικογένειες και  των δύο αδελφοποιητών λες και αποκτούσανε στενή συγγένεια. 
Θρησκευτικές και εθνικές πεποιθήσεις παραμερίζονταν ανάμεσα σε αδελφοποιητούς Τούρκο και Έλληνα. Ήτανε κάτι ανεξάρτητο απ` το Ευαγγέλιο και απ` το Κοράνι. Και απ` την Ιστορία ανεξάρτητο. 
Σε ειρηνικές εποχές , όταν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας ζούσαν αρμονικά με τους Τούρκους και απολάμβαναν ανενόχλητοι του τόπου τα αγαθά, οι περιπτώσεις αδελφοποίησης ήτανε συχνότερες και πιο γόνιμες ανάμεσα στους δύο εκείνους συγκατοίκους λαούς. Αδελφοποιήσεις γίνονταν ανάμεσα και σε οικογένειες και ήσαν τότε οι θυσίες πολύ μεγαλύτερες. 

Όλγα Βατίδου, «Αγαθαί σχέσεις Ελλήνων και Τούρκων», περ. Μικρασιατικά, τομ.1, 
Αθήνα 1970-1971 {Αποσπάσματα }






Σεφκιέτ!Δε με γνωρίζεις τζάνεμ; Χρόνια τρυγήσαμε μαζί γέλιο και δάκρυ. Νε απίορ, Σεφκιέτ; Αχ , Σεφκιέτ! Σεφκιέτ! Θερία γενήκαμε. Μαχαιρώσαμε, κάψαμε τις καρδιές μας άδικα. 
Τόσα φαρμάκια, τόση συμφορά κι εμένα ο νους να γυρίσει θέλει πίσω στα παλιά! Να` ταν, λέει ψέμα όλα όσα περάσαμε, και να γυρίζαμε τώρα ` δα στη γη μας, στους μπαξέδες μας, στα δάση μας με τις καρδερίνες, τις κάργιες και τα πετροκοτσύφια στα περιβολάκια μας με τις μαντζουράνες και τις ανθισμένες κερασιές, στα πανηγύρια μας με τις όμορφες...
Αντάρτη του Κιορ Μεμέτ, χαιρέτα μου τη γη όπου μας γέννησε, Σελάμ σοϊλέ...
έχε γεια Ανατολία! Ας μη μας κρατάει κακία που την ποτίσαμε μ` αίμα. Καχρ ολσούν σεμπέτ ολανλάρ! Ανάθεμα στους αίτιους!

Μανόλης Αξιώτης, αφηγητής στο μυθιστόρημα της Διδώς Σωτηρίου «Ματωμένα χώματα»