ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ:ΑΘΗΝΑ

Ο ξένος περιηγητής που έφθανε στην Αθήνα από τη θάλασσα διαπίστωνε ότι οι χειρότεροι φόβοι του επαληθεύονταν, μόλις αντίκριζε τον Πειραιά, το φημισμένο στην αρχαιότητα -για τα τρία λιμάνια του, τους ναύσταθμους, τους ναούς και τα θέατρα- επίνειο της Αθήνας. Ένας μισογκρεμισμένος μόλος με λιγοστές ψαρόβαρκες, η ξύλινη παράγκα του τούρκου τελωνοφύλακα, μερικά φτωχικά καλύβια στην παραλία και το μοναστήρι του Αγίου Σπυρίδωνα (που καταστράφηκε κατα την επανάσταση) πάνω στο λόφο, συνέθεταν τις απογοητευτικές μαρτυρίες της παλιάς του δόξας.

Ο δρόμος από τον Πειραιά προς την Αθήνα περνούσε ανάμεσα από αγρούς ή ακολουθούσε τα ερειπωμένα θεμέλια των Μακρών Τειχών του Θεμιστοκλέους. Οι ταξιδιώτες που έφταναν οδικώς ακουλουθούσαν την Ιερά Οδό από την Ελευσίνα και διέσχιζαν τον ελαιώνα που εκτεινόταν από τη μονή Δαφνίου έως το τείχος της πόλης. Η Αθήνα που ξεδιπλωνόταν σταδιακά μπροστά στα μάτια του επισκέπτη ήταν ένα μεγάλο χωριό -στο κέντρο μίας αλυσίδας λόφων- με χαμηλά κεραμοσκέπαστα σπίτια, που τη μονοτονία τους διέκοπταν φοινικόδεντρα, κυπαρίσσια και μιναρέδες. Κάτω από την Ακρόπολη εκτείνονταν αγροί με σιτάρι και λιβάδια, όπου έβοσκαν ζώα, ενώ γύρω από τους πρόποδες της Ακρόπολης έβλεπε κανείς ένα συνοθύλευμα από λιγοστά, στριμωγμένα σπιτάκια και στενά σοκάκια που περιβάλλονταν από το τείχος. Ο ταξιδιώτης ξαφνιαζόταν από την ανατολίτικη όψη που παρουσίαζε η πόλη με τις καμήλες με τα φοινικόδεντρα, τις υπαίθριες κρήνες και ένα πλήθος τζαμιά που τους τρούλους τους κοσμούσαν φωλιές πελαργών.

Κατα την περίοδο της Τουρκοκρατίας η Αθήνα ανήκε διοικητικά στον αρχιευνούχο του χαρεμιού, ο οποίος διόριζε το βοεβόδα. Η Αθήνα την εποχή αυτή περιλάμβανε -όπως και στην αρχαιότητα- δύο ξεχωριστά τμήματα: το Κάστρο, δηλαδή την Ακρόπολη, και την κάτω πόλη. Ολόκληρη την έκταση της Ακρόπολης, που αποτελούσε την έδρα του Τούρκου φρούραρχου, καταλάμβαναν οι κατοικίες του δισδάρη και των Τούρκων στρατιωτών, ενώ μέσα στον Παρθενώνα δέσποζε το τζαμί, που είχε χτιστεί μετά το βομβαρδισμό του Μοροζίνι και το οποίο σωζόταν ως το 1842. Κάτω από το βράχο της Ακρόπολης και μέσα στον περίβολο του τείχους "του Χασεκή" εκτεινόταν πυκνοδομημένη η πόλη, με 10.000 περίπου κατοίκους. Το διοικητικό και το εμπορικό της κέντρο της αρχαίας Αθήνας, δηλαδή την περιοχή της Ρωμαϊκής Αγοράς και της Βιβλιοθήκης του Αδριανού. Στη νοτιοδυτική γωνία της Βιβλιοθήκης του Αδριανού είχε χτιστεί το Βοϊβοδαλίκι, έδρα του Τούρκου, κυβερνήτη της Αθήνας, όπου είχαν συγκεντρωθεί και τα περισσότερα μουσουλμανικά τεμένη, όπως το Φετιχέ τζαμί ή του Σταροπάζαρου, που θεωρείται το παλιότερο τζαμί της Αθήνας, το Σοφτά τζαμί, το Κιουτσούκ τζαμί, το τζαμί της Κολώνας, το Γενί Τζαμί ή της Μπείνας, και το τζαμί του Τζισδαράκη ή του Κάτω Σιντριβανιού στο Μοναστηράκι, το οποίο χτίστηκε το 1759. Μέσα στον Πύργο των Ανέμων, δηλαδή στο αρχαίο ρολόι του Κυρρήστου στεγαζόταν ο γνωστός τεκές του Μπραίμη. Απέναντί του χτίστηκε, το 1721, το Ιεροσπουδαστήριο (Μενδρεσές), όπως μας πληροφορεί η επιγραφή στην είσοδο του κτηρίου που σώζεται ακόμη. Το μνημείο του Λυσικράτη βρισκόταν ενσωματωμένο στη μονή των Καπουτσίνων μοναχών, οι οποίοι έκτισαν το μοναστήρι τους, όταν εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα στα μέσα του 17ου αιώνα.

Κατάπληξη προξενούσαν στους επισκέπτες της Αθήνας τα πάμπολλα εκκλησάκια, που συναντούσαν διάσπαρτα μέσα στην πόλη και σε ολόκληρη την περιφέρεια της Αττικής, δεδομένου ότι στα μεταβυζαντινά χρόνια και κυρίως κατά τον 16ο και τον 17ο αιώνα, είχαν χτιστεί, δίπλα στους περίτεχνους βυζαντινούς ναίσκους του 11ου και 12ου αιώνα, πάνω από εκατό εκκλησίες, οι περισσότερες από τις οποίες καταστράφηκαν στα χρόνια της επανάστασης είτε κατεδαφίστηκαν στις πρώτες δεκαετίες μετά την απελευθέρωση.

"Η Αθήνα με τα μάτια των ζωγράφων περιηγητών 16ος- 19ος αι. " Φανή Μαρία Τσιγκάκου, ΟΙΣΤΡΟΣ, σελ 35-49

Ώρες ολόκληρες τριγύριζα μέσα στα μπεζεστένια και στα σοκάκια της Σμύρνης, ίσαμε που με βρήκε η νύχτα. Εργάτες με μακριά ραβδιά ανάβανε τα φανάρια του γκαζιού. Ομορφοστολισμένες κυράδες κατεβαίνανε με τις καρότσες τους για τις Λέσχες, τα προβέγγερα και τις <<γιαβάν σουπέδες>>. Κοπέλες ξεντεκολτεδιασμένες, μελαψές και πεταχτές σεργιανούσαν, γελούσανε, κορτάρανε. Ζευγάρια εύθυμα αγοράζανε λουλούδια. Στα καφενεία παίζανε μουσικές, τραγουδούσανε πολιτάκια και γκαρσόνια πηγαινοφέρνανε δίσκους με καραφάκια και μεζέδες. Η προκυμαία μοσχοβολούσε ούζο, αγγουράκι, τηγανιτό κρέας και θαλασσινά. Μασουλίζανε οι καθιστοί κι οι σουλατσαδόροι, σπόρους τσεμπλεμπούδες, παγωμένα αμύγδαλα, λιμπινάρια, μα καιγλασσάδες και ζαχαρωτά και γλυφιτσούρια.

Τα σπίτια, ακόμα και στους απόμακρους μαχαλάδες, ανοιχτά, συντροφεμένα. Στις πόρτες καθισμένες φαμελιές είχαν στρωμένο εύθυμο λακιρντί. Δεν μου κανε καρδιά να πάω για ύπνο. Είχα μόλις γνωριστεί με τη Σμύρνη και μου φαινότανε πως γεννήθηκα και έζησα εδώ τα δεκαέξι χρόνια της ζωής μου. Όταν έπεσα να κοιμηθώ, στριφογύριζα και της μίλαγα σαν ερωτευμένος. <<Είσαι όμορφη, το ξέρεις; Είσαι πολύ όμορφη!>>.

Διδώ Σωτηρίου, <<Ματωμένα χώματα>>,ΚΕΔΡΟΣ

΄Ηταν χάρμα οφθαλμών να τον βλέπεις να χορεύει. Σπάνια προτιμούσε κιοτσέκια η ειδικότητά του ήταν τα ζεϊμπέκικα και μάλιστα ο αμπτάλικος σκοπός. Είχε αναδείξει το χορό αυτό σε απαράμιλλο έργο τέχνης. Οι κινήσεις του είχαν τόση χάρη, το σήκωμα των χεριών και το τίναγμα των ποδιών του είχε τόση αρμονία, που νόμιζες ότι ήταν ολόκληρος η προσωποποίηση ενός ποιήματος. Τιναζόταν και πηδούσε μια εδώ και μια εκεί κι ενώ είχες την εντύπωση ότι από στιγμή σε στιγμή θα παραπατήσει και θα σωριαστεί στο χώμα, αυτός χτυπούσε τα γόνατα και πετιόταν στον αέρα σαν ατσάλινο ελατήριο. Όσο χόρευε τόσο αποξεχνιόταν με τη μουσική και παθιαζόταν, ενώ οι θεατές παρακαλούσαν να μην τελειώσει ποτέ ο χορός.
Στη Σμύρνη είχαμε ένα έθιμο. Την παραμονή του Ραμαζανιού, άναβαν πυρσούς κάτω από το πλατάνι στο Τσοράκ Καπί, κι ένα νταούλι μ' ένα κλαρίνο έπαιζαν μέχρι το χάραμα. Τα παλικάρια σηκώνονταν με τη σειρά και χόρευαν. Την ώρα που τα κοπάδια των κριαριών ξαγρυπνούσαν τριγύρω αγωνιώντας για το τι τους περιμένει τη μέρα της γιορτής, η γιορτινή ευθυμία απλωνόταν παντού. Ο ωραίος Ισχάν, μόλις άκουσε το κλαρίνο από το σπίτι του, ντυνόταν κι έτρεχε στην πλατεία. Οι χορευτές τραβιόταν αμέσως στην άκρη και οι οργανοπαίχτες ήταν σαν να του έλεγαν: «Εσένα περιμέναμε λεβέντη». Και όλη η πλάση απολάμβανε την τέχνη του.

Zιγιά Χαλίτ Ουσακλιγκίλ," Ο ωραίος Ιχσάν", μετάφραση Άρης Τσοκώνας , Nar Kitapları, İstabul 1997

TURKISH WORDS IN THE GREEK LANGUAGE

A

αφιόνι / afioni / ~~~afyon

αγάς / agas / ~~~ağa

αγιάζι /αγιάζι / ~~~ ayaz

ακταρμάς / aktarmas /~~~ aktarma

αλάνα / alana / ~~~ alan

αλατζάς / alatzas / ~~~ alaca =είδος υφάσματος

αλισβερίσι / alisverisi / ~~~ alışveriş

αμάν / aman / ~~~ aman

αμανάτι / amanati / ~~~ amanat,emanet =παρακαταθήκη

αμανές / amanes / ~~~ emane

αμπάρι / ampari / ~~~ ampar

αραλίκι / araliki / ~~~ aralık

αραμπάς / arampas / ~~~ araba = άμαξα

αραμπατζής / arampatzis / ~~~ arabaci

ασίκης / asikis / ~~~ aşık = εραστής, ομορφάνθρωπος

ασκέρι / askeri / ~~~ asker = πλήθος, σώμα στρατού

ατζαμής / atzamis / ~~~ acemi = αδέξιος

άτι / ati / ~~~ at = άλογο

Β

βακούφι / vakoufi / ~~~ vakıf = εκκλησιαστικό κτήμα

βαχ / vah / ~~~ vah

βεζίρης / veziris / ~~~ vezir

βερεσέ / verese / ~~~ veresiye

Γ

γιλέκο / gileko / ~~~ yelek

γενίτσαρος / genitsaros / ~~~ yeni- ceri

για / gia / ~~~ ya = ή ( διαζευκτικός σύνδ. )

γιακάς / giakas / ~~~yaka

γιαούρτι / giaurti / ~~~ yoğurt

γιαπί / giapi / ~~~ yapı

γιαπράκι / giapraki / ~~~ yaprak = ντολμαδάκι τυλιγμ. σε αμπελόφυλλα

γιαρμάς / giarmas / ~~~ yarma

γιασεμί / giasemi / ~~~ yasemin

γιαταγάνι / giatagani / ~~~ yatağan

γιατάκι / giataki / ~~~ yatak = στρώμα, κλίνη

γιαχνί / giahni / ~~~ yahni

γινάτι / ginati / ~~~ inat = πείσμα

γιορντάνι / giordani / ~~~ yordan = περιδέραιο

γιουβαρλάκι / giouvarlaki / ~~~ yuvarlak

γιούκος / giukos / ~~~ yuk / oyuk = θήκη σκεπασμάτων

γιουρούσι / giurusi / ~~~ yürüyüs

γιούχα / giuha / ~~~ yuha

γκάιντα / gaida / ~~~ gayda

γκελ / gel / ~~~ gel = αναπήδημα ελαστικής σφαίρας

γκέμι / gemi / ~~~ gem

γκιαούρης / giauris / ~~~ giaur = άπιστος

γκιουβέτσι - γιουβέτσι / giuvetsi / ~~~ güvez

γκιούμι / giumi / ~~~ gügüm = δοχείο από μέταλλο

γλεντζές / glentzes / ~~~ eglence

γρουσούζης / grusuzis / ~~~ uğursuz

Δ

δερβένι / derveni / ~~~ dervent - derbent = κλεισούρα

δερβέναγας / dervenagas / ~~~ derbentağasi = τυραννικός άνθρωπος

δερβίσης / dervisis / ~~~ derviş

E

εμίρης / emiris / ~~~ emir

εργένης / ergenis / ~~~ ergen

Ζ

ζαγάρι / zagari / ~~~ zağar = λαγωνικό

ζαμάνι / zamani / ~~~ zaman = χρόνος

ζάφτι / zafti / ~~~ zapt = κατάληψη

ζεβζέκης / zevzekes / ~~~ zevzek = ελαφρόμυαλος

ζόρι / zori / ~~~~ zor

ζορμπάς, ζορμπαλής / zorbas , zorbales / ~~~ zorba = βίαιος , αυθαίρετος

ζούλα / zoula / ~~~ zula = κρυψώνα

ζουμπάς / zoubas / ~~~ zimba = κοντόσωμος άνθρωπος

ζουμπούλι / zubuli / ~~~ sümbül

I

ιμάμ - μπαϊλντί / imam-baildi / ~~~ imam- bayldi = είδος φαγητού

K

καβγάς / kavgas / ~~~ kavga

καβγατζής / kavgatzis / ~~~ kavgaci

καβούκι / kavouki / ~~~ kabuk

καβουρδίζω / kavourdizo / ~~~ kavurmak

καδής / kadis / ~~~ kadı = δικαστής

καζάνι / kazani / ~~~ kazan

καζαντίζω / kazantizo / ~~~ / kazanmak = κερδίζω

καζμάς / kazmas / ~~~ kazma = σκαπτικό εργαλείο

καίκι / kaiki / ~~~ kayık

καϊμάκι / kaimaki / ~~~ kaymak

καλαμπαλίκι / kalampaliki / ~~~ kalabalık = συνωστισμός

καλντερίμι / kalnterimi / ~~~ kaldırım

καλούπι / kaloupi / ~~~ kalıp

κάλφας / kalfas / ~~~ kalfa = μαθητευόμενος τεχνίτης

καμουτσί - καμτσίκι / kamoutsi / ~~~ kamcı = μαστίγιο

κανταίφι / kantaifi / ~~~ kadayıf

καπάκι / kapaki / ~~~ kapak

καπλαμάς / kaplamas / ~~~~ kaplama = επένδυση

καπλάνι / kaplani / ~~~~ kaplan = τίγρης

καράς ( α΄ συνθετικό ) / kara s / ~~~ kara = μαύρος

καραμπογιά / karampogia / ~~~ kara- boya = μαύρη βαφή

καραγάτσι / karagatsi / ~~~ kara- ağac = μαύρο δέντρο

καραγκιόζης / karagiozes / kara- göz = μαυρομάτης

καραβάνα / karavana / ~~~ karavana = στρατιωτικό δοχείο

καρπούζι / karpouzi / ~~~ karpuz

καρσιλαμάς / karsilamas / ~~~ karşılamak = είδος χορού

κασέρι / kaseri / ~~~ kaser

κατιμάς / katimas / ~~~ katmak = κρέας κατώτερης ποιότητας που προστίθεται στο καλό

καφάσι / kafasi / ~~~ kafa = κρανίο

κελεπούρι / kelepouri / ~~~ kelepir

κεσές / keses / ~~~ kese

κέφι / kefi / ~~~ keyif

κεχαγιάς / kechagias / ~~~ kahya = προϊστάμενος

κεφτές / keftes / ~~~ köfte

κιλίμι / kilimi / ~~~ kilim

κιμάς /kimas/ ~~~ kıyma

κιμπάρης / kimpares / ~~~ kibar = αξιοπρεπής

κιτάπι / kitapi /~~~ kitap

κιόσκι / kioski /~~~ köşk

κιούπι / kioupi /~~~ küp

κολάϊ / kolai / ~~~ kolay

κονάκι / konaki / ~~~ konak

κοτζάμ / kotzam / ~~~ kocaman

κοτσάμπασης / kotsampases / ~~~ kocabasi

κουβαρντάς / kouvardas / ~~~ hovarda

κουβάς / kouvas / ~~~ kova

κουμπαράς / koumparas / ~~~ kumbara

κουραμπιές / kourampies / ~~~ kurabiye

κουρμπέτι / kourmpeti / ~~~ gurbet = εξορία

κουσούρι / kousouri / ~~~ küsur

κουτουρού / koutourou / ~~~ götürü

Λ

λαγούμι / lagoumi / ~~~ lağım

λακιρδί / lakirdi / ~~~ lakırdı = λόγια ,κουβέντες

λαπάς / lapas / ~~~ lapa

λεβέντης / leventes / ~~~ levent

λεκές / lekes / ~~~ leke

λελέκι / leleki / ~~~ leylek

λούκι / louki / ~~~ oluk

λουκουμάς / loukoumas / ~~~ lokma

λουκούμι / loukoumi / ~~~ lokum

Μ

μαγκάλι / mangali / ~~~ mangal

μαγκούφης / mangoufis / ~~~ mankafa

μανάβης / manaves / ~~~ manav

μαντέμι / mantemi / ~~~ maden = μετάλλευμα

μαράζι / marazi / ~~~ maraz

μαντζούνι / mantzouni / ~~~ macun

μαραφέτι / marafeti / ~~~ marifet

μασιά / masia / ~~~ maşa = μασιά , τσιμπίδα φωτιάς

μαστραπάς / mastrapas / ~~~ maşrapa = δοχείο νερού

μαχμουρλής / mahmurles / ~~~ mahmur =αγουροξυπνημένος

μεζές / mezes / ~~~ meze

μεϊντάνι / meintani / ~~~ meydan = πλατεία

μελτέμι / meltem / ~~~ meltem

μενεξές / menekses / ~~~ menekşe

μεντεσές / menteses / ~~~ menteşe = στρόφιγγα

μεράκι / meraki / ~~~ merak

μερεμέτι / meremeti / ~~~ meremet

μουσακάς / mousakas / ~~~ musakka

μουσαμάς / mousamas / ~~~ muşamba

μουσαφίρης / mousafiris / ~~~ misafir

μπαγιάτικος / baiatikos / ~~~ bayat

μπαϊλντίζω / bailntizo / ~~~ baylmak

μπαϊράκι / bairaki / ~~~ bayrak = σημαία

μπακάλης / bakales / ~~~ bakkal

μπακίρι / bakiri / ~~~ bakir

μπαλτάς / baltas / ~~~ balta

μπαμπάς / babas / ~~~ baba

μπαχτσές / bahtses / ~~~ bahçe

μπαξίσι / baksisi / ~~~ bahşiş

μπαταλεύω / batalevo / ~~~ battal ~~~ υπερβολικά μεγαλόσωμος

μπατζάκι / batzaki / ~~~ bacak

μπατζανάκης / batzanakis / ~~~ bacanak

μπατίρης / batiris / ~~~~ batιrmak = βυθίζομαι , καταστρέφομαι οικονομικά

μπαχαρικό / bahariko / ~~~ bahar

μπεκιάρης / bekiaris / ~~~ bekar = άγαμος

μπαγλαρώνω / baglarono / ~~~ baglamak

μπελάς / belas / ~~~ bela

μπερεκέτι / bereketi / ~~~ bereket = αφθονία

μπερντές / berdes / ~~~ perde

μπογάζι / bogazi / ~~~ boğaz = στενό πέρασμα

μπογιά / bogia / ~~~ boya

μπογιατζής / bogiatzes / ~~~ boyacı

μπόι / boi / ~~~ boy = ύψος

μπόλικος / bolikos / ~~~ bol = άφθονος

μποξάς / boksas / ~~~ bohça = περίβλημα

μποστάνι / bostani / ~~~ bostan

μπουγιουρντί / bugiurdi / ~~~ buyruk

μπούζι / buzi / ~~~ buz

μπουλούκι / boulouki / ~~~ bölük

μπουλούκος / bouloukos / ~~~ bolluk

μπουνταλάς / boudalas / ~~~ budala

μπουρί / bouri / ~~~ boru = σωλήνας θερμάστρας

μπούρτζι / burtzi / ~~~ burc = φρούριο παραθαλάσσιο

μπούτι / bouti / ~~~ but

μπρίκι / briki / ~~~ ibrik

μπρισίμι /brisimi / ~~~ ibrisim = μεταξωτή κλωστή

Ν

νάζι / nazi / ~~~ naz

νέφτι / nefti / ~~~ neft

νταής / daes / ~~~ dayı

ντάλα / dala / ~~~ dal = ακριβώς

νταλκάς / dalkas / ~~~ dalga

νταμάρι / damari / ~~~ damar

ντέρτι / derti / ~~~ dert

ντέφι / defi / ~~~ tef

ντιπ / dip / ~~~ dip = εντελώς

ντογρού / dogru / ~~~ doğru = κατ` ευθείαν

ντολμάς / dolmas / ~~~ dolma

ντουβάρι / douvari / ~~~ duvar

ντουλάπι / doulapi / ~~~ dolap

ντουμάνι / doumani / ~~~ duman

ντουνιάς / dounias / ~~~ dünya

ντορβάς / dorvas / ~~~ torba = σακί, σακούλα

Ο

οκά / oka / ~~~ okka = μονάδα βάρους

οντάς / odas / ~~~ oda = δωμάτιο

ούτι / uti / ~~~ ut = μουσικό όργανο

Π

παζάρι / pazari / ~~~ pazar

παλάσκα ή μπαλάσκα / palaska / ~~~ palaska = θήκη για φυσίγγια

παντζάρι / pantzari / ~~~ pancar

παντζούρι / pantzouri / ~~~ pancur

παπούτσι / papoutsi / ~~~ pabuç

παράς / paras / ~~~ para

πασάς / pasas / ~~~ pasa

πασουμάκι / pasoumaki / ~~~ paşmak

παστουρμάς / pastourma / ~~~ pastırma

πατιρντί / patirdi / ~~~ patırdı= θόρυβος

περβάζι / pervazi / ~~~ pervaz

πεσκέσι / peskesi / ~~~ peşkeş = δώρο

πετιμέζι / petimezi / ~~~ pekmez

πιλάφι / pilafi / ~~~ pilav

πούσι / pousi / ~~~ pus = ομίχλη

Ρ

ρακί / raki / ~~~ rakı

ροζακί / rozaki / ~~~ razakı = είδος σταφυλιού

ράφι / rafi / ~~~ raf

ραχάτι / rahati / ~~~ rahat = ανάπαυση

ραβανί / ravani / ~~~ revani

ρεζές / rezrs / ~~~ reze = μεντεσές , στρόφιγγα

ρεζίλι / rezili / ~~~ rezil

ρεμάλι / remali / ~~~ remmal

ρεφενές / refenes/ ~~~ refene = συνεισφορά

ρουμάνι / roumani / ~~~ orman = δάσος

ρούπι / roupi / ~~~ rup = μονάδα μήκους

ρουσφέτι / rousfeti / ~~~ rüşvet = δωροληψία

Σ

σαγανάκι > σαγάνι / saganaki > sagani / ~~~ sahan = μικρό τηγάνι με δυο λαβές

σακάτης / sakatis / ~~~ sakat

σαλβάρι / salbari / ~~~ şalvar

σαλέπι / salepi / ~~~ salep = είδος ποτού

σαματάς / samatas / ~~~ şamata

σαντούρι / santouri / ~~~ santur

σεράι / serai / ~~~ saray = ανάκτορο

σαράφης / sarafes / ~~~ sarraf = αργυραμοιβός

σαστίζω / sastizo / ~~~ şaştim - şaşmak

σεβντάς / sevdas / ~~~ sevda = έρωτας

σεκλέτι / sekleti / ~~~ sıklet = θλίψη , βάρος

σεργιάνι / sergiani / ~~~ seyran

σερμαγιά / sermagia / ~~~ sermaye = χρηματικό κεφάλαιο

σερμπέτι / serbeti / ~~~ şerbet = γλυκό

σερσέμης / sersemes / ~~~ sersem = ανόητος

σέρτικος / sertikos / ~~~ sert = σκληρός, βαρύς

σεφτές / seftes / ~~~ siftah = ποδαρικό

σινάφι / sinafi / ~~~ esnaf = συντεχνία

σιντριβάνι / sintrivani / ~~~ şadırvan

σιρίτι / siriti / ~~~ şerit

σκιτζής / skitzes / ~~~eskici = αδέξιος τεχνίτης

σοβάς / sovas / ~~~ sıva

σοβατζής / sovatzes / ~~~ sıvacı

σόι /soi / ~~~ soy

σοκάκι / sokaki / ~~~ sokak

σόμπα / soba / ~~~ soba

σουλούπι / souloupi / ~~~ üslup

σουλτάνος / soultanos / ~~~ sultan

σουτζούκι / soutzouki / ~~~ sucuk

σοφράς / sofras / ~~~ sofra = χαμηλό τραπέζι

στράφι / strafi / ~~~ israf = μάταια

T

ταβάνι / tavani / ~~~ tavan

ταβάς / tavas / ~~~ tava = μετάλλινο αβαθές στρογγυλό μαγειρικό σκεύος

ταβατούρι / tavatouri / ~~~ tavatür

ταμάχι / tamahi / ~~~ tamahkar = πλεονεξία

ταμπάκης / tambakes / ~~~ tabak = βυρσοδέψης

ταμπλάς / νταμπλάς / tablas / ~~~ damla = συγκοπή

ταμπούρι / tabouri / ~~~ tabur

ταραμάς / taramas / ~~~ tarama

ταρσανάς / tarsana / ~~~ tersane = ναυπηγείο

ταψί / tapsi / ~~~ tepsi

τεκές / tekes / ~~~ tekke

τελάλης / telales / ~~~ tellal

τεμενάς / temenas / ~~~ temennah= υπόκλιση

τενεκές / tenekes / ~~~ teneke

τερτίπι / tertipi / ~~~ tertip

τέντζερης / tentzeres / ~~~ tencere = χύτρα

τζάκι / tzaki / ~~~ ozak

τζάμι / tzami / ~~~ cam

τουρλού / turlu / ~~~ türlü

τουφέκι / toufeki / ~~~ tüfek

τράμπα / trampa / ~~~ trampa = ανταλλαγή

τσαντίρι / tsantiri / ~~~ çadır

τσακάλι / tsakali / ~~~ çakal

τσακίρης / tskiris / ~~~ çakır = γαλανομάτης

τσαλίμι / tsalimi / ~~~ çalım

τσακμάκι / tsakmaki / ~~~ çakmak

τσάντα / tsanta / ~~~ çanta

τσάπα / tsapa / ~~~ çapa

τσαπατσούλης / tsapatsoules / ~~~ çapaçul

τσάρκα / tsarka / ~~~ çark

τσάρος / tsaros / ~~~ çar

τσαρούχι / tsarouhi / ~~~ çarık

τσατίζομαι / tsatizomai / ~~~ çatısmak

τσαχπίνης / tsahpines / ~~~ çapkın

τσιγκέλι / tsigeli / ~~~ çengel

τσιμπούκι / tsimpouki / ~~~ çubuk

τσιράκι / tsiraki / ~~~ çırak = μαθητευόμενος

τσιφτετέλι / tsifteteli / ~~~ çiftetelli

τσίφτης / tsiftes / ~~~ çıft

τσιφούτης / tsifoutes / ~~~ çıfıt

τσομπάνης / tsompanes / ~~~ çoban

τσουβάλι / tsouvali / ~~~ çuval

τσουρέκι / tsoureki / ~~~ çörek

τσουλούφι / tsouloufi / ~~~ zülüf

τσόχα / tsoha / ~~~ çuha

Φ

φαράσι / farasi / ~~~ faraş

φιρμάνι / firmani / ~~~ ferman

φέσι / fesi / ~~~ fes

φισέκι / fiseki / ~~~ fişek

φιρίκι / firiki / ~~~ ferik= είδος μήλου

φιρί-φιρί / firi-firi / ~~~ firil- firil =κυκλικά ( μεταφ. επίμονα )

φλιτζάνι / flitzani / ~~~ filcan

φουκαράς / foukaras / ~~~ fukara

φραντζόλα / frantzola / ~~~ francala

Χ

χαβάς / havas / ~~~ hava

χαβιάρι / haviari / ~~~ havyar

χαβούζα / havouza / ~~~ havuz

χαγιάτι / hagiati / ~~~ hayat = υπόστεγος διάδρομος, εξώστης

xαϊρι / hairi / ~~~ hayır

χαϊβάνι / haivani / ~~~ hayvan

χαλάλι / halali / ~~~ helal

χαλβάς / halvas / ~~~ helva

χαλί / hali / ~~~ halı

χάλι / hali / ~~~ hal

χαλκάς / halkas / ~~~ halka

χαμάλης / hamales / ~~~ hamal

χαμπάρι - χαμπέρι / hamperi / ~~~ haber

χάνι / hani / ~~~ han

χαντζάρα / hantzara / ~~~ hancer

χάπι / hapi / ~~~ hap

χαράμι / harami / ~~~ haram

χαράτσι / haratsi / ~~~ haraç

χαρέμι / haremi / ~~~ harem

χαρμάνι / harmani / ~~~ haeman

χαρτζιλίκι / hartziliki / ~~~ harclık

χασάπης / hasapes / ~~~ kasap

χατίρι / hatiri / ~~~ hatır

χαφιές / hafies / ~~~ hafiye

xoυβαρδάς / houvardas / ~~~ hovarda

χουζούρι / xouzouri / ~~~ huzur

χούι / houi / ~~~ huy

χουνέρι / houneri / ~~~ hüner

χουρμάς / hourma / ~~~ hurma

GREEK WORDS IN THE TURKISH LANGUAGΕ

Α

aforoz ~~~ αφορισμός / aforismos /

ahtapot ~~~ χταπόδι / htapodi /

akademi ~~~ ακαδημία / αkademia /

akustik ~~~ ακουστικός / akustikos /

amfiteatr ~~~ αμφιθέατρο / amphitheatro /

analiz ~~~ ανάλυση / analisi /

anarşi ~~~ αναρχία / anarhia /

anatomi ~~~ ανατομία / anatomia /

anestezi ~~~ αναισθησία / anesthesia /

anonim ~~~ ανώνυμος / anonimos /

antipatik ~~~ αντιπαθητικός / antipathetikos /

antiseptik ~~~ αντισηπτικός / antisiptikos /

antoloji ~~~ ανθολογία / anthologia /

aristokrat ~~~ αριστοκράτης / aristokratis /

aritmetik ~~~ αριθμητική / arithmetiki /

arkeoloji ~~~ αρχαιολογία / arheologia / /

arsenik ~~~ αρσενικό /arseniko /

astronomi ~~~ αστρονομία / astronomia /

B

barbar ~~~ βάρβαρος / varvaros /

biyografi ~~~ βιογραφία / viografia /

biyoloji ~~~ βιολογία / viologia /

bibliyografya~~~ βιβλιογραφία / vivliografia /

C

cimnastik~~~ γυμναστική / gimnastiki /

coğrafya~~~ γεωγραφία / geografia /

D

defne ~~~ δάφνη / dafne /

demokrasi ~~~ δημοκρατία / demokratia /

demokrat ~~~ δημοκράτης / demokrat /

diploma ~~~ δίπλωμα / diploma /

diyagram ~~~ διάγραμμα / diagramma /

diyalog ~~~ διάλογος / dialogos /

dram ~~~ δράμα / drama /

dramatik ~~~ δραματικός / dramatikos /

E

ekonomi ~~~ οικονομία / oikonomia /

etimoloji ~~~ ετυμολογία / etimologia /

F

fantezi ~~~ φαντασία / fantasia /

fanus ~~~ φανός / fanos /

fenomen ~~~ φαινόμενο / fenomeno /

filoksera ~~~ φυλλοξήρα / filloksera /

f'iloloji ~~~ φιλολογία / filologia /

filozof ~~~ φιλόσοφος / filosofos /

fizik ~~~ φυσική / fisiki /

fizyoloji ~~~ φυσιολογία / fisiologia /

fizyonomi ~~~ φυσιογνωμία / fisiognomia /

fotojenik ~~~ φωτογενής / fotogenes /

G

geometri ~~~ γεωμετρία / geometria /

grafik ~~~ γραφικός / grafikos /

grafoloji ~~~ γραφολογία / grafologia /

H

haydi/ hadi ~~~ άντε ( προστακτική :"άγετε" ) / ante /

I

ıstavroz ~~~ σταυρός / stavros /

J

jeoloji ~~~ γεωλογία / geologia /

K

karakter ~~~ χαρακτήρας / charakteras /

katalog~~~ κατάλογος / katalogos /

katarakt ~~~ καταρράκτης / katarraktes /

kategori ~~~ κατηγορία / kategoria /

koro ~~~ χορωδία / chorodia /

krater ~~~ κρατήρας / krateras /

kronoloji ~~~ χρονολογία / chronologia /

L

lirik ~~~ λυρικός / lirikos /

liman ~~~ λιμάνι / limani / [ αντιδάνειο ]

M

manyak ~~~ μανιακός / maniakos /

megalomani~~~ μεγαλομανία / megalomania /

melodi ~~~ μελωδία / melodia /

melodram ~~~ μελόδραμα / melodrama /

metafizik ~~~ μεταφυσική / metafisike /

meteoroloji ~~~ μετεωρολογία / meteorologia /

metropolit ~~~ μητροπολιτικός / metropolitikos /

mikroskop ~~~ μικροσκόπιο / mikroskopio /

monarşi~~~ μοναρχία / monarchia /

monolog ~~~ μονόλογος / monologos /

monoton ~~~ μονότονος /monotonos /

musiki - müsik ~~~ μουσική / musiki /

O

okyanus~~~ ωκεανός / okeanos /

oligarşi ~~~ ολιγαρχία / oligarchia /

optik ~~~ οπτική / optike /

orkestra ~~~ ορχήστρα / orchestra /

Ortodoks ~~~ Ορθόδοξος / Orthodoksos /

P

paragraf ~~~ παράγραφος / paragrafos /

patoloji ~~~ παθολογία / pathologia /

periskop ~~~ περισκόπιο / periskopio /

pıhtı~~~ πηχτή / pihti /

platonik ~~~ πλατωνικός / platonikos /

praktik ~~~ πρακτική / praktike /

problem ~~~ πρόβλημα / provlema /

psikolog ~~~ ψυχολόγος / psichologos /

S

sentetik ~~~ συνθετικός / sinthetikos /

simetri ~~~ συμμετρία / simmetria /

sirto ~~~ συρτός / sirtos /

sismograf ~~~ σεισμογράφος / sismografos /

T

teknik ~~~ τεχνικός / technikos /

telepati ~~~ τηλεπάθεια / telepatheia /

teleskop ~~~ τηλεσκόπιο / teleskopio /

telegraf ~~~ τηλεγράφημα / telegrafema /

teokrasi ~~~ θεοκρατία / theokratia /

topoğrafya- topografya ~~~ τοπογραφία / topografia /

U

Uranus ~~~ Ουρανός / Uranos /

V

vaftiz ~~~ βάφτιση / vaftisi/

vaftizci ~~~ βαφτιστής / vaftistes /

Γράφει μεταξύ άλλων ο Ηλίας Μαμαλάκης σ`ένα άρθρο του με τίτλο

"Πώς θα ήθελα να γράφω πιο συχνά" (16-11-2011 - protagon.gr ) :

" Τι θα γινότανε αν οι Έλληνες και οι Τούρκοι ήταν σύμμαχοι και φίλοι;

Το πιθανότερο η Ευρώπη να έτρεμε μπροστά σ` αυτή την υπερδύναμη και

οι Ηνωμένες Πολιτείες να στέλνανε δώρα. Το ξέρω ότι αυτό δε θα γίνει ποτέ

προς μεγάλη ικανοποίηση του δυτικού κόσμου. Αλλά να θυμάστε σύντροφοι

και ομοτράπεζοι, η καλή γειτονιά μας είναι στην Ανατολή και όχι στη Δύση".

«ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ» έλεγε το πρόγραμμα της επομένης. Ένα θαυμάσιο ξύλινο σκαρί μάς πήρε από την παραλία του Ντιντίμ, τα Καρακούγια των δικών μας. Ανέβηκα στο κατάστρωμα να δω καλύτερα τη γύρω περιοχή και τη θάλασσα της αρχαίας Τειχιόεσσας, που σύστηνε για τα νόστιμα μπαρμπούνια της ο Αρχέστρατος. Ήταν κι ένας άγνωστος εκεί, στάθηκα δίπλα του.

«Σας αρέσει εδώ;» με ξάφνιασε με τα ελληνικά του, γιατί τον νόμιζα Τούρκο, αφού δεν ήταν ένας από μας...

«Ναι, πολύ», απάντησα. «Εσείς όμως... Έλληνας είστε;»

Γέλασε.

«Όχι. Τούρκος. Χασάν Τούντας», μου συστήθηκε.

«Το επίθετό σας πάντως είναι και ελληνικό. Το ξέρετε;»

«Ποιος ξέρει... Με τέτοιο ανακάτεμα που έχει γίνει στη Μεσόγειο, κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για τίποτα...»

«Και είστε απ’ εδώ; Από τον Γέροντα; Συγγνώμη, το Ντιντίμ ήθελα να πω...»

«Δεν πειράζει. Ναι, από δω είμαι».

«Κι εγώ από δω είμαι!»

«Ναι, ξέρω. Είμαστε συμπολίτες. Ήμουν στην εκδήλωση στον Απόλλωνα προχθές βράδυ και σας άκουσα. Τα λόγια σας μιλήσανε στην καρδιά μου. Πολύ καλά τα είπατε».

«Ευχαριστώ. Πέστε μου όμως, πώς ξέρετε τα ελληνικά;»

«Έχω κρητική καταγωγή. Ο παππούς μου, Καραχασανάκης στο επίθετο, ήταν από τη Σητεία».

«Α... Κι εμένα ο παππούς μου ήταν Σητειακός. Ο άλλος μου παππούς. Από τη μεριά της μητέρας μου».

«Δυο φορές συμπολίτες δηλαδή!»

Δώσαμε τα χέρια.

«Ανταλλάξαμε τις πατρίδες μας δηλαδή εμείς οι δυο!» σχολίασε.

«Μας ενώνει αυτό ή μας χωρίζει άραγε;» τον προκάλεσα.

«Μας ενώνει βέβαια», μου απάντησε δίχως να σκεφτεί. «Κι επειδή δεν έγιναν ομαλά οι μετακινήσεις αυτές, αλλά με αίμα και πολλά δάκρυα, έχουμε υποχρέωση απέναντι στις ψυχές που βασανίστηκαν να είμαστε αγαπημένοι σήμερα».

Ξαφνιάστηκα. Άλλα συμπεράσματα μας οδηγούν να βγάζουμε οι εθνικές μας παιδείες...

«Υποχρέωση;» ρώτησα έκπληκτος.

«Ναι. Είναι η τιμωρία μας, αν θέλετε, για τα εγκλήματα που έκαναν ο ένας σε βάρος του άλλου οι πρόγονοί μας. Προσβάλαμε τον Άνθρωπο, τον παρασύραμε σε βάρβαρες πράξεις. Δεν πρέπει να πληρώσουμε γι’ αυτό; Αιώνια πρέπει να καταδικαστούμε σε αγάπη!»

Κοίταξα καλύτερα τον... ουρανοκατέβατο συνομιλητή μου.

«Διαφωνείτε;» με ρώτησε.

«Μακάρι να υπήρχε αυτό το δικαστήριο και να’χει και εκτελεστική εξουσία...» είπα.

Κωστής Χατζηφωτεινός, Νισάφι πια! Μικρασιάτες – Κρητικοί - Τουρκοκρητικοί – Ελληνοκύπριοι – Τουρκοκύπριοι. Ένα αλλιώτικο ελληνοτουρκικό ημερολόγιο, Διηνεκές, Αθήνα 2004, 64-65.